۶ هزار پیوند کبد در ایران

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما به نقل از روابط عمومی وزارت بهداشت، دکتر رضا ملک زاده، از نویسندگان مطالعه «وضعیت پیوند کبد در ایران» با تشریح نتایج این مطالعه، به تعداد پیوند‌های انجام شده در کشور اشاره کرد و گفت: ۶ هزار و ۳۰۱ پیوند کبد طی ۲۵ سال گذشته (۱۳۷۲- ۱۳۹۷) در ایران انجام شده که ۵ هزار و ۸۱۹ پیوند کبد از بیماران مرگ مغزی و ۴۸۲ پیوند کبد نیز مربوط به اهداکنندگان زنده (فقط بستگان فرد گیرنده) بوده است.

رئیس انجمن گوارش و کبد، این میزان اهدای کبد از بیماران مرگ مغزی در ایران را یک رکورد شگفت انگیز، بی نظیر و قابل تقدیر توصیف کرد.

وی افزود: از مجموع پیوند کبد انجام شده در ایران، ۵ هزار و ۱۶۶ مورد مربوط به بالغین و یک هزار و ۱۳۵ مورد مربوط به کودکان بوده است.

رئیس پژوهشکده بیماری‌های گوارش و کبد دانشگاه علوم پزشکی تهران، سپس به تعداد پیوند کبد انجام شده به تفکیک ۹ مرکز فعال کشور اشاره کرد و گفت: سهم شیراز با بیش از دو دهه سابقه فعالیت، ۴ هزار و ۸۷۱ پیوند، مرکز اول تهران- بیمارستان امام خمینی ۸۵۰ پیوند، مرکز دوم تهران - بیمارستان طالقانی ۱۶۰ پیوند، مشهد ۲۶۱ پیوند، کرمان ۶۲ پیوند، اصفهان ۷۰ پیوند، اهواز ۱۱ پیوند، رشت ۱۰ پیوند و تبریز ۶ پیوند بوده و البته درصد موفقیت هر یک از این مراکز در پیوند کبد کودکان و بزرگسالان متفاوت است.

*شیراز، قلب تپنده «پیوند کبد اهداکنندگان زنده» در ایران

دکتر ملک زاده با تأکید بر این که کبد قابل پیوند افراد زنده، فقط از بستگان درجه اول فرد بیمار دریافت می‌شود، افزود: طی دو دهه گذشته، ازبین ۹ مرکز فعال کشور، فقط مرکز پیوند اعضای شیراز، پیوند کبد از اهداکنندگان زنده که جراحی بسیار دشوار و پیشرفته‌ای است، داشته و شمار آن به ۴۸۲ مورد می‌رسد و باقی مراکز، پیوند کبد از اهداکننده زنده نداشته اند.

دکتر ملک زاده مهمترین علل نارسایی کبد و مرگ زودرس ناشی از آن را هپاتیت بی و سی دانست و گفت: اکنون یک میلیون و ۵۰۰ هزار نفر در ایران ناقل هپاتیت بی و ۳۰۰ هزار نفر ناقل هپاتیت سی هستند.

فوق تخصص بیماری‌های گوارش و کبد، سیروز کبدی را یکی از مهمترین آثار و عوارض ابتلا به هپاتیت بی، هپاتیت سی و کبد چرب غیرالکلی در صورت درمان نشدن برشمرد و افزود: متأسفانه سهم سیروز کبدی ناشی از کبد چرب غیرالکلی که اغلب به دلیل پرخوری، بی تحرکی و چاقی در ایران رخ می‌دهد، رو به افزایش است.

فوق تخصص بیماری‌های گوارش و کبد، به نکته مهمی در زمینه وقوع نارسایی کبد حاصل از هپاتیت‌های ویروسی اشاره کرد و گفت: تعداد قابل توجهی از پیوند کبد انجام شده در ایران به علت نارسایی کبدی ناشی از هپاتیت‌ها بوده است که متأسفانه به علل «تشخیص دیر و درمان دیرهنگام» یا «تشخیص زود، اما درمان دیرهنگام ناشی از مشکلات محل سکونت و نداشتن امکان دسترسی به مراکز خدمات تخصصی پیوند کبد بروز کرده است؛ هر چند که تأثیر تأخیرات بالقوه در یافتن کبد قابل پیوند از سوی اهدا کنندگان را که ناشی از شرایط دشوار این نوع پیوند است نمی‌توان در تعلل بیماران برای اقدامات پیوند نادیده گرفت.

رئیس انجمن گوارش و کبد ایران افزود: بیماری‌های مزمن کبدی جزو عوامل مهم مرگ‌های زودرس در ایران است؛ به طوری که ۶۴ درصد افرادی که بر اثر این بیماری‌ها در کشور فوت می‌کنند، کمتر از ۷۰ سال دارند و ۲۲ درصد آن‌ها زیر ۵۰ سال هستند و دچار مرگ خیلی زودرس می‌شوند!

*مرگ ۵ هزار و ۴۰۰ ایرانی بر اثر بیماری‌های مزمن کبد در سال ۹۶

وی به تازه‌ترین آمار مرگ‌های ناشی از نارسایی کبد هر دو جنس در ایران طی سال ۹۶ اشاره کرد و گفت: پارسال ۵ هزار و ۴۰۰ نفر در کشور، بر اثر بیماری‌های مزمن کبدی جان خود را از دست دادند که از این مجموع، ۳ هزار نفر (۵۶ درصد) زیر ۷۰ سال و هزار نفر (۱۹ درصد) زیر ۵۰ سال بوده و دچار مرگ زودرس و خیلی زودرس شدند.

دکتر ملک زاده، با هشدار نسبت به روند شیوع چاقی در ایران، آن را یک عامل خطرمهم برای بروزکبد چرب دانست و افزود: متأسفانه سهم کبد چرب در بروز ابتلا به نارسایی‌های مزمن کبدی در ایران در حال افزایش است و به جرأت می‌توان گفت کاهش پرخوری و افزایش تحرک، دو نیاز بسیار ضروری برای سلامت کبد ایرانیان است.

اهمیت کنترل اضافه وزن به حدی است که به گفته دکتر ملک زاده، آسیبی که چاقی به کبد می‌زند بیشتر از آسیب هپاتیت سی به کبد است، تا آن جا که بخشی از درمان مبتلایان بیماری‌های مزمن کبدی، داروست و بخش دیگر، درمان چاقی در افراد دارای اضافه وزن است.

معاون وزیر بهداشت نیز در ادامه تشریح دستاورد‌های ایران برای اوج گیری «پیوند کبد» گفت: ما اکنون شاهد افزایش قابل توجه مراکز شناسایی بیماران مرگ مغزی به ۵۳ واحد هستیم و این تلاش سبب شده که ۹۰ درصد پیوند کبد در کشور با اهدای بیماران مرگ مغزی صورت گیرد و ۷۰۰ مورد اهدای کبد سالانه بیماران مرگ مغزی را شاهد باشیم که این یک رکورد بی نظیر در جهان است. افزایش دسترسی به اهدا کنندگان متوفی کبد، همچنین دستیابی به اهداکنندگان متوفی کلیه برای بیماران نیازمند و در نهایت کاهش فشار ناشی از شرایط بر اطرافیان زنده فرد بیمار برای پیوند کلیه را به دنبال داشته است.

*ایجاد نظام ثبت بیماران نیازمند پیوند کبد

ایجاد نظام ثبت بیماران نیازمند پیوند کبد، اقدام دیگر ایران بوده است که به گفته رئیس انجمن گوارش و کبد ایران، کمک موثری به سازماندهی بهتر توزیع کبد پیوندی بر اساس نیاز مناطق مختلف کشور کرده است.

همچنین به گفته دکتر ملک زاده، برغم مشکلات در زمینه بقای کم بیماران در سال‌های اولیه فعالیت مراکز پیوند کبد کشور، اکنون کیفیت زندگی و بقای بیمارانی که کبد پیوندی دریافت کرده اند، با پیشرفت‌های حاصله در تکنیک‌های جراحی و دارو‌های با کیفیت‌تر تقویت کننده سیستم ایمنی برای پیشگیری از رد پیوند، افزایش یافته و پیوند کبد موفق و دارای شانس بقای بالای بیماران نیازمند این نوع درمان در ایران، در حال افزایش است.

معاون وزیر بهداشت نیز معتقد است درحالیکه اکنون تقریبا ۹۵ درصد جمعیت ایران شامل کشاورزان، کارگران، کارمندان دولت و سایر اقشار جامعه، تحت پوشش بیمه‌های درمانی قرار دارند، نظام سلامت ایران موجب کاهش اختلاف در میزان دسترسی بیماران طبقات مختلف اجتماعی و اقتصادی در دسترسی به خدمات پیوند کبد شده است.

وی گفت: وزارت بهداشت همچنین تلاش گسترده‌ای را برای پوشش صد درصدی هزینه بستری بیماران مرگ مغزی اهداکننده عضو و نیز پوشش کامل بیمه‌ای و حمایت‌های مالی و تجهیزاتی بسیار مناسب از صد‌ها بیمار نیازمند پیوند کبد انجام داده است.

معاون وزیر بهداشت، در همین زمینه به تأسیس بزرگترین بیمارستان خیریه فوق تخصصی پیوند اعضای خاورمیانه اشاره کرد و افزود: انگیزه‌های عالی برای نجات جان بیماران نیازمند پیوند کبد در ایران سبب تأسیس بیمارستان خیریه فوق تخصصی پیوند اعضا «بوعلی سینا» واقع در صدرای شیراز به عنوان بزرگترین بیمارستان پیوند اعضای خاورمیانه شد؛ به طوری که تمام پیوند‌های شیراز هم اکنون در این بیمارستان انجام می‌شود که ۹۰ درصد هزینه‌های ساخت آن را خیرین و بیماران بهبود یافته پس از پیوند کبد، پرداخت کرده اند.

*کاهش هزینه سفر‌های طولانی مدت برای پیوند کبد

رئیس انجمن گوارش و کبد ایران، گفت: از سویی دیگر، افزایش تعداد برنامه‌های پیوند کبد و توسعه آن در مناطق مختلف ایران، کاهش نیاز به سفر‌های طولانی مدت برای پیوند کبد و مراقبت‌های پزشکی پس از آن را به همراه داشته است.

دکتر ملک زاده، پیشرفت‌های ایران در پیوند کبد را منحصر به خدمات ملی ندانست و تأکید کرد: مرکز پیوند اعضای شیراز، خدمات پیوند کبد را به خارج از مرز‌ها از جمله کشور‌های منطقه و آسیا: عراق، سوریه، لبنان، تاجیکستان، افغانستان، پاکستان، آذربایجان نیز توسعه داده و ضمن انجام عمل‌های پیوند کبد بیماران، آموزش جراحان و کارکنان، در تأسیس مراکز پیوند کبد این کشور‌ها نقش بسیار مؤثری ایفا کرده است.