اسکناس هایی از دل آتش

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز اراک؛ محمد سلطان محمدی هم حالا به نوبه ی خودش سلطانی است "سلطان"! اما نه از آن سلطان های که زمینه ساز بیچارگی مردم شدند بلکه " سلطان بید قرمز " است.

بید قرمز گیاهی است از خانواده اکالیپتوس که تا پیش از این هیزم بخاری ها بود و کارآفرین قصه ی ما با ایده ای که از بازار آمستردام به روستای اجدادی خود آورد، زمینه ساز صادرات بید قرمز و ایجاد صدها شغل مستقیم و غیر مستقیم شد، که هر سال هم به تعداد آن اضافه می شود.

از اراک مرکز استان مرکزی ، 100 کیلومتر تا شهرستان محلات؛ و 40 کیلومتر تا روستای بزیجان مسافت طی کردم و به روستایی که حالا سرخ رو از تلاش سلطان محمدی است رسیدم و پای صحبتش نشستم.

از دفاع تا ایده سازی...
از روزهای دفاع مقدس شروع کرد که جانباز شیمیایی شد و گفت : پس از جنگ تحمیلی جزو جانبازانی بودم که برای درمان به خارج رفتم .
رفتن همان و بازگشت دست پر و آوردن دلارهای ارزی همان ؛ و این گونه ارزهایی که برای درمانش هزینه شده بود را جبران کرد سوای سالهای دفاع ، تا کمتر بگویند ارز کشور را هزینه خودشان می کنند .
خوش سخن است ، می گوید : برای درمان به هلند اعزام شدم ، در زمان تنفس یکی از دوره های درمان به بازار آمستردام رفتم ، در آستانه ی کریسمس بود ، با تعجب دیدم گیاهی را که در روستای ما در بخاری ها برای گرما و پخت و پز سوزانده میشود و البته نازلتر آن ، در اینجا با قیمت های بالا خرید و فروش می شود .

جرقه ای در بازار آمستردام
کمی زبان لاتین می دانستم دست و پا شکسته با یکی از مغازه دارها در مورد خرید وفروش پرسیدم ، گفت : از بیدهای قرمز برای تزئینات کریسمس استفاده می شود و برای ما بارزش است.
جرقه ای در ذهنم شکل گرفت و با جدی شدن گفت و گویمان با مغازه دار آمستردامی ، به او قول دادم در سفر بعدی بسته ای 200 تایی بید قرمز باکیفیت تر از آنچه در بازار آنان است برایش ببرم ؛ این کار را کردم و اکنون آن بسته 200 تایی به صادرات سالانه بیش از 200 تن رسیده و تلاشم افزودن سال به سال آن است.

کلام داستان گونه ی کارآفرین محلاتی به اینجا که رسید با غم و خوشحالی درهم آمیخت و ادامه داد: اکنون دلارهای ارزی روانه روستا شده و جان تازه ای به روستا و روستائیان سختی کشیده بخشیده است.
حالا آقای سلطان محمدی به همراه روسائیان بزیجان مشغول کار بید قرمزند.
تولید در بزیجان و روستاهای اطراف، بسته بندی در شهرستان محلات با مدیریت سلطان محمدی و صادرات و تحویل کالا در آن سوی مرزها با مدیریت دو فرزند این کارآفرین.

بید قرمز به نام بزیجان
اکنون در جهان بید قرمز را با بزیجان محلات و سلطان محمدی می شناسند.
فرماندار شهرستان محلات؛ با اشاره به اینکه بید قرمز به نام روستای بزیجان ثبت جهانی شده گفت : تا سال 1379 بید قرمز در محلات تنها کارکرد گرمازایی داشت اما از سال 81 با تفکیک و دسته بندی مناسب، زمینه صادرات آن به خارج از کشور کلید خورد.
وی افزود: با تلاش این کارآفرین اراضی کشت بید قرمز به 60 هکتار رسیده و پاییز هرسال بیش از 700 هزار شاخه بید قرمز برداشت می شود.
پاییزهای بزیجان حالا شبیه کارت پستال است ، نعمت خدادادی که بزیجان را جهانی کرد.
به گفته حسن قمری هر هکتار اراضی بید قرمز سه شغل مستقیم و 30 شغل غیر مستقیم ایجاد کرده است که بیشتر آنها از روستائیان بزیجان و اطراف روستا هستند.

ثبت در گینس

نسخه ای از کتاب گینتس در کنار کارآفرین بود ورق زد و صفحه ای را نشان داد که عکس او و بیدهای قرمزش درج شده بود؛ کالایی که سوزانده می شده حالا تبدیل به کالای ارزآور شده است.

عبدالله محمودی مدیر جهاد کشاورزی محلات می گوید: نام محمد سلطان محمدی و بید قرمز در سال 1385 در کتاب گینس به ثبت جهانی رسید.

وی با بیان اینکه 100 حانوار در روستای بزیجان و سه روستای اطراف به طور دائم به تولید این نوع درختچه زینتی در محلات مشغول هستند گفت : پارسال 587 هزار شاخه بید قرمز تزئینی به خارج از کشور صادر شد.

سلطان محمدی با جلب اعتماد بازاریان آمستردام ، صادرات را از هلند شروع کرده و اکنون به 50 کشور از جمله آلمان ، ژاپن ،آمریکا ، ترکیه و چین صادرات دارد.

کارگران بیدها را درو می کنند با قیچی های کوتاه و دست های دستکش پوشیده ؛ بیدهای قرمز چشم نوازی که پاییزهای بزیجان را دیدنی کرده است و هر چه سرما بیشتر باشد خوشرنگتر و اناری تر می شوند.

بازگشت حیات روستایی
بازگشت حیات به روستاهای دور افتاده محلات از مهمترین ثمرات تلاش سلطان محمدی است.

بخشدار مرکزی محلات می گوید: بزیجان اکنون یکی از روستاهای پویا با پتانسیل کشت گلخانه ای و بید قرمز است که دارای 430 نفر جمعیت است که جمعیت این روستا در پنج سال تغییری نکرده است.

وحید براتی زاده افزود: برعکس روستاهای دیگر که با کاهش جمعیت مواجه هستند جمعیت این روستا به دلیل تبدیل شدن به قطب تولید محصول بید قرمز صادراتی تغییر محسوسی نداشته است.

وی بیان کرد: با پی بردن به ظرفیت این روستا توسط یکی از اهالی روستا در تولید بید قرمز و کارآفرینی این خطه از رونق اقتصادی، افزایش درآمد، نشاط و پویایی برخوردار شده است.

بخشدار مرکزی محلات گفت: با توسعه سطح زیر کشت بید قرمز در بزیجان پیش بینی می شود این روستا نه تنها از ثبات جمعیت برخوردار شود بلکه به عنوان یکی از قطب های جمعیت پذیر مطرح شود.

اقتصادی کردن مزیت بومی
دسته های چند تایی بسته شده ی بید قرمز در کنار کارگران زن و مردی که مشغول بسته بندی هستند تصویر جان بخشی از زندگی ، تولید ملی و استفاده از مزیت ها را نشان می دهد .
قمری فرماندار شهرستان محلات ارزش حدودی هر شاخه ی 100 سانتی بید قرمز را 50 سنت دانست و گفت : ذخیره گیاهی ارزشمند‌ی که آقای سلطان محمدی با کمک دخترش که کارشناس شیمی دارد در انحصار بزیجان درآورده و کشور وارد کننده نمی تواند بیدهای قرمز را در کشورش بکارد و تکثیر کند .
وی با بیان اینکه بید قرمز در بسته های 80 شاخه ای صادر می شود افزود: با اقدام این کارآفرین موفق، بید قرمز محلات ثبت جهانی و تجاری سازی شد به طوری که هلند که به مهد گل و گیاه شهرت دارد متقاضی بید قرمز مهد گل ایران ؛ شهرستان محلات است.
او تصریح می کند: بید قرمز در همه جا رشد می کند اما در بزیجان دارای رنگ و لعابی ست که در جای دیگری به دست نمی آید و این موضوع یکی از دلایل استقبال از بید قرمز بزیجان محلات است.

صرفه جویی در مصرف آب کشاورزی
بید قرمز گیاهی آب بر است که با آب و هوای مرطوب شهرستان محلات سازگار است و در هر هفته بایستی دو مرتبه آبیاری شود و البته این کارآفرین برای کاهش مصرف آب از روش های نوین آبیاری استفاده کرده است.

سلطان محمدی در این باره گفت: مدرن ترین شکل آبیاری قطره ای در مزارع بید قرمز نصب شده است و از سوی دیگر با اصلاح گیاه علاوه بر کم مصرف شدن از شکل و رنگ بهتری برخوردار شده است و اکنون آبیاری به دو بار در ماه کاهش یافته است.

زیبایی در کنار خاصیت درمانی بید قرمز

در میان کشورها چند کشور مثل ژاپن هستند که بید قرمز را به دلیل خواص ضد سرماخوردگی وارد می کنند.

یک دانش آموخته بخش کشاورزی و محقق گیاهان دارویی در این باره می گوید: خواص برگ، پوست درخت بید در طب سنتی و تحقیقات علمی معاصر شناخته شده است اما چندان ترویج داده نشده است.
عباس ابراهیمی گفت: با بیان اینکه هنوز هم هستند خانواده هایی که از این گیاه در اتاق خانه ها برای مقابله با ویروس سرماخوردگی استفاده می کنند.

وی افزود: خواص ضد ویروسی آن محرز است اما از درختچه بید سرخ یا قرمزکمتر سخن گفته شده است.

با رفع موانع؛ ایده های پول ساز کم نیستند
ابراهیمی دایره نگاهش را افزایش داد و گفت: درحالیکه همه نگران اقتصاد تک محصولی هستند گنجینه ارزشمند گیاهی که می تواند درآمد زا باشد ناشناخته مانده است.

مهمترین نیاز روز کشور گستردگی دامنه ایده ها و تحقیقات کاربردی است و اگر بخواهیم به مولفه های اقتصاد بومی دست یابیم باید بر پژوهش های حوزه کشاورزی و حمایت از عملی شدن ایده ها کمک کنیم.

با سخنان ابراهیمی دردل های سلطان محمدی هم گل می کند و می گوید: زیر ساخت های صادراتی هم برای این محصول نظیر حمل و نقل هوایی که بتواند بار را به موقع به مقصد برساند وجود ندارد و نیاز است در این خصوص حمایت موثر از کارآفرینان انجام شود.

وی ادامه داد: بوروکراسی اداری، تحریم ها و محدودیت ها و نواقص سیستم بانکی از دیگر چالش های فرا روی تولید و صادرات این محصول است.

بید قرمز گسترش می یابد

او تصریح کرد: بضاعت کنونی در زمینه تولید بید قرمز در روستای بزیجان تنها پاسخگوی بخش اندکی از سفارش های کشورهای خارجی است و می طلبد با توسعه سطح زیر کشت این محصول درآمدزایی و اشتغالزایی بیشتری دنبال شود.

او دست روی دست نگذاشته و می گوید: عملیات اجرایی بزرگترین مجتمع مکانیزه بید قرمز با پشتوانه 20 سال دانش، تجربه، اعتماد سازی و حضور مستمر در عرصه بین المللی به ویژه در کشورهای صنعتی و توسعه یافته از جمله اعضای اتحادیه اروپا، ژاپن، استرالیا و آمریکا در محلات در دست انجام است که گام بلندی در حوزه تولید ملی است.

هدف از راه اندازی این مجتمع رساندن میزان تولید به بیش 200 هکتار مزرعه است تا ضمن ایجاد پنج هزار نفر روز و40 نفررا فراهم کند.
سلطان محمدی سرمایه گذاری این طرح را یک و نیم میلیون یورو سرمایه ی حصوصی و خارجی اعلام کرد و گفت : این مجتمع دارای واحد مکانیزه بسته بندی مدرن بید قرمز و انواع گل شاخه بریده به تعداد 200 هزار شاخه گل در روز خواهد بود.

60 درصد تا تحقق کامل طرح توسعه

کارآفرین برتر استان مرکزی افزود: با توجه به ضرورت همسویی با نیاز و سلیقه بازار و نیز رعایت استانداردهای جهانی، واحد تحقیق و توسعه در این مجتمع راه اندازی می شود که برای نخستین بار در کشور بر روی مواردی از قبیل اصلاح ژنتیک، مقام سازی، اقلیم سازی، ایجاد رنگ های متنوع در بید قرمز متمرکز می شود.

مجتمع مذکور در زمینی به مساحت 11 هزار متر مربع و با زیربنایی بالغ بر 2 هزار متر مربع در مجموعه دهکده گل شهرستان محلات ساخته و راه اندازی می شود.

این مجتمع 40 درصد پیشرفت فیزیکی دارد که تا یک سال دیگر مورد بهره برداری قرار می گیرد و راه اندازی این مجتمع در افزایش قیمت محصول و افزایش صادرات و درآمد بسیار تاثیر گذار خواهد بود.

جان کلام؛ مزیت ها فراوانند
نگاهی به اطراف انداختم کوههای سر به فلک کشیده ، فضای مطبوع و روستاهایی که در هر کدام فرصتی برای رهایی از اقتصاد تک محصولی و رونق تولید بومی است.
در همین شهرستان محلات که مهد گل ایران است کم نیستند گونه هایی که می تواند فرصت های فراوان اقتصادی را رقم بزند در صورت توجه و همت.

شهرستان محلات بزرگترین شهرستان تولید کننده گل و گیاه زینتی، با تولید سالانه بیش از 30 درصد نیاز کشوردر 350 گونه ی گل است ، گونه هایی که هر کدام یک مزیت اقتصادی برای فتح دروازهای صادراتی است.
از کارآفرین خداحافظی می کنم و در حالیکه روی به اراک دارم، به روزهایی می اندیشم که مزیت های فراوان منطقه ای و روستایی که در شهرها و روستاها وجود دارد با همت های سلطان محمدی ها به فرصت های اقتصادی و پویا تبدیل شود.

به امید آن روز...

نگارنده: زهرا نوری