سیب زمینی کاران زمین گیرشدند

به گزارش خبرگزاری صداو سیما،مرکز اصفهان؛سه هزار،سه هزارو 500،چهارهزار، چهارهزارو 500،پنج هزار وپنج هزارو500 تومان ، اینها قیمت فروش یک کیلوگرم سیب زمینی در اصفهان است.
این قیمت ها در فصل برداشت محصول پاییزه سیب زمینی آن هم در استانی که سالها پیش قطب تولید این محصول بوده و هم اینک هم عنوان سومی کشور را پس از اردبیل و همدان دارد، تعجب آور است.
سیب‌ زمینی و پیاز بعد از ذرت و گندم مهم ترین محصول كشاورزی در دنیا محسوب می‌شودوبا توجه به افزایش قیمت سایرکالاها، مصرفش درسبدخانواردوچندان شده است.
سالیان سال است که این جهش های قیمتی برخی محصولات کشاورزی را شاهد هستیم ولی انگارقرارنیست تمام شود.                                                         حال واحوال این روزهای غده های پرعقده سیب زمینی                                                                    با تماس تلفنی که با رئیس انجمن ملی سیب زمینی داشتم ،وی قیمت هر کیلو سیب زمینی سر مزرعه را ، دو هزار و 600 تومان عادلانه می داند و می گوید: اگر این محصول دو برابرمبدأ،در خرده فروشی ها عرضه شود،ضعف نظارتی است.                                                 رحیم نیازی سطح زیر کشت سیب زمینی در مناطق سردسیرکشور را 94 هزار هکتار اعلام و پیش بینی می کند: بیش از سه میلیون تن از این مناطق محصول برداشت شود.ازطرفی تولیدمحصولات زراعی استان اصفهان با گذشت چهار دهه از انقلاب اسلامی دارای عملکردی با روند افزایشی بوده و سیب زمینی هم از این مورد مستثنی نبوده است.

فریدن، سمیرم، بویین میاندشت ،چادگان و فریدونشهر به ترتیب عمده شهرستانهای تولید سیب زمینی استان باارقام آگریا،آرندا،ساوالان،میلوا،بامبا،سانتانا ،سانته و جیلی(خارجی) اند.
برای کسب اطلاعات از اوضاع سیب زمینی استان اصفهان به عنوان محصول کشاورزی راهبردی راهی سازمان جهاد کشاورزی استان شدم.
کارشناس مسئول سبزی و صیفی سازمان در همان شروع گفت و گو به تولید سالانه بیش از 500 هزار تن (390 هزارتن پاییزه) سیب زمینی در استان اصفهان اشاره می کند و می گوید: استان رتبه سوم تولید سیب زمینی را درکشوردارد.
فردین ابراهیمی با اشاره به تولید بیش از پنج میلیون تن ریزغده سیب‌زمینی در استان، اضافه می کند: این مقدار ۷۰ در صد ریز غده کشور را تأمین می‌کنند.
وی با بیان افزایش10 هزارهکتاری سطح زیرکشت سیب زمینی امسال دراستان اصفهان در مقایسه با پارسال ادامه می دهد: امسال برداشت پاییزه سیب زمینی استان (مهر و آبان) در وسعت 13 هزار هکتاری مزارع،30 تن در هر هکتارو نرخ خریدسیب زمینی در مزارع استان اصفهان  1300 تا 1500 تومان است.
                                                         روزگار ناخوش سیب زمینی
تا اینجای تحقیقاتم با سه نرخ قیمت متفاوت سیب زمینی مواجه شدم،3000 تا 5500 تومان فروش در خرده فروشی های اصفهان، دو هزارو 600 تومانی اعلامی عادلانه کشوری سر مزرعه و 1300 تا 1500 تومانی استانی سر مزارع استان اصفهان.
بازرسان تعزیرات، صنعت، معدن و تجارت و اتاق اصناف به عنوان متولیان امر بر قیمت های محصولات کشاورزی از مزرعه تا آشپزخانه باید نظارت داشته باشنداما...
برای پی گیری علت این نرخ ها،راهی دامنه مرکز فریدن شدم،شهرستانی که تا 15 سال پیش قطب تولید سیب زمینی کشور بود و به قول خودشان هزاران دلیل باعث شد این عنوان از آنها گرفته شود.
با طی 150 کیلومتربه طرف غرب اصفهان و قبل از رسیدن به تابلوی ورودی فریدن ،انبوهی از گونی های سفید و مشکی سیب زمینی برداشت شده به فاصله کوتاه چند متری هم پدیدارمی شود ،برخی جاها ،کل محصول یک جا انباشته شده و برخی از کشاورزان هم مشغول برداشت محصول یا بارگیری هستند. با توجه به سرمای هوا مزارعی که در حال برداشت محصول هستند آتش روشن کرده اند،مردان و زنان این دیار هر از گاهی پس از کمی برداشت محصول ،برای گرم کردن خود دورآن جمع می شوند،دست های پینه بسته کشاورزان روی پاره های آتش درحال گرم شدن است و همین دست ها به شکرانه نعمت الهی و برداشت خوب ، به سوی آستان پروردگاربالا رود.
سیب زمینی ها متواضعانه روی خاک می آید تا پس از بوسه باران کردن دستان پینه بسته صاحبش ، برکت را سر سفره او ببرندچراکه آنها هم با همنشینی با خاک متوجه شده اند که کشاورز فقط کاشت،داشت و برداشت بلد است،هر طلوع زیر تیغه های آفتاب یا سرما کمر خم می کند و دست های پینه بسته اش را در مزرعه به کار می سپاردبه امید روزی که محصول رنجش راهی بازار شود و برکت وارد سفره اش.
"این قیمت نصف هزینه کشت و برداشت من نمی شوداگر امکان دارد عادلانه تر قیمت تعیین کنید."این صحبت کربلایی محمد،کشاورز 62 ساله دارانی است که با "ها کردن"دست های زبرو پر از چین و چروکش که از سرما کرخت شده با خریدار در حال چانه زنی برای فروش محصولش است.
وقتی حضور ما را متوجه شد، سیب زمینی به دست اما با رویی گشوده جلو می آید و می گوید: امسال برداشت خوب است اما اردیبهشت بذرسیب زمینی را کیلویی چهارهزارو 500 تومان خریدم،با احتساب آب و کارگر،هر کیلومحصول دوهزار تومان خریداری شود برایم به صرفه است اما هزارو 500 هم نمی خرند.
عبداللهی یکی دیگر از مزرعه دارن بزرگ دامنه ایی که 40 تن در هکتار برداشت سیب زمینی داشته به گونی های انباشته شده در مزرعه اش اشاره می کندو می گوید:ما بذرهمین سیب زمینی را چون خارجی بود خرداد، کیلویی هشت هزار تومان خریدم،ایرانی هم 4 تا 6 هزار تومان بود.
بقیه کشاورزان هم ازگرانی بذر،وام هایی که برای خرید بذرگرفته اند و الان با نرخ پایین فروش ،متضرر شده و حتی توان بازپرداخت تسهیلات را هم ندارند گلایه مندد.
موسوی یکی از سیب زمینی کاران دامنه ایی که مدعی است از کودکی در مزرعه پدر با سیب زمینی بزرگ شده و الان 75 ساله است می گوید: برای کاشت، وام گرفته ام و الان مقروضم اما با قیمت کمتر از هزارو 500 تومان حاضر به فروش نیستم و برای همین درحال انبار کردن محصولم در زیرزمین خانه ام هستم به امید آنکه قیمت ها بیشتر شود.
عباس محمد صالحی نماینده اصفهان در شورای عالی استانها هکه خود او هم مزرعه دار است وقتی می‌آید جمع مان جمع‌تر می‌شود وی مدعی است که اگر سیب زمینی سر مزارع استان اصفهان،دو هزارو 500 تومان خریداری شود به صرفه است.
از وی که خود بیش از 40 سال است مزرعه سیب زمینی و پیاز در فریدن داردعلت بی رونقی این محصول کشاورزی را پرسیدم که در پاسخ می گوید:15 تا 20 سال پیش ،یک چهارم سیب زمینی کشور در فریدن برداشت می شد اما بابی تدبیری وزرات جهاد کشاورزی،الان وضع همین است که می بینید و بیشتر کشاورزان در حال انبار محصولشان هستند که هیچ کدام هم استاندارد نیست.
محمدصالحی تأکید می کند:پارسال هم دولت درباره محصول سیب زمینی و پیاز حمایت موثری از کشاورزان نکرد و نتیجه آن فروش سیب زمینی 12 هزارتومانی بود.
نماینده اصفهان در شورای عالی استانها در پایان گفت و گو ،نظارت بر خرده فروشی‌ها را ضروری می داند و با صراحت می گوید: با توجه به قیمت سیب زمینی سر مزرعه، بااعمال نظارت‌های بیشتر بر بازار باید از گران فروشی جلوگیری شود چرا که فشار بر تولیدکننده به منظور تعدیل قیمت به ضرر پایداری تولید تمام می‌شود.
مدیر جهاد کشاورزی شهرستان فریدن هم که طبق برنامه ریزی قبلی ،به محل می رسد پس از شنیدن درد و دل سیب زمینی کاران از اینکه آنها به توصیه کارشناسان در دوره های آموزشی برای تغییر الگوی کشت و رعایت سطح زیرکشت عمل نکرده اند گلایه داشت و به برداشت سیب زمینی در وسعت سه هزاری هکتار مزارع شهرستان اشاره و پیش بینی می کند: امسال بیش از80 هزارتن سیب زمینی برداشت شود.
حسن احمدی شاپورآبادیبه کشت ارقام جدید سیب زمینی برای تکثیر بذر مادر هم اشاره و اضافه می کند: امسال هزارو 200تن ارقام جدید وارداتی از هلند( کلمبا،فابولا، سیتوانا،سیفرا، ساگیتا،چلنجرو پانامرا) در وسعت 40هکتار از مزارع فریدن برداشت شد.
وی تأکید می کند: این نوع بذر مقابل آفات ،تنش های آبی و انبارداری بسیارمقاوم و باهرشرائط آب وهوایی سازگاراست و ازهرغده12تا 17غده سیب زمینی تولید می شود.
با تماس تلفنی که با چند مزرعه دار سیب زمینی در مناطق مختلف استان اصفهان از جمله شهرستان سمیرم هم که داشتم ،آنها هم از وضع موجود گلایه داشتند.
خانم داودی تولید کننده عمده محصول سیب زمینی در سمیرم یکی ازمشکلات عمده سیب زمینی کاران رانرخ کم ونبودانبارذخیره بیان می کندومی گوید:کشاورزبه علت پرداخت بدهی های خود ونداشتن انبار، مجبوربه فروش محصول خودبه قیمت های ناچیزاست.
وی ادامه می دهد:امسال، بذر سیب زمینی را با دو برابر قیمت مدت مشابه پارسال خریدم و الان با توجه به قیمت 1000 تا 1300 فروش در مزرعه ،متضرر شده ایم.
از 30 تا 50 هزارتن سیب زمینی استان اصفهان که سالانه در صنایع تبدیلی کشور فرآوری می شود که بگذریم هزینه تولید و فروش سیب‌زمینی در استان اصفهان برای مزرعه داران، امسال هم برایشان سودی نداشته است و سود اصلی را همچنان دلال می‌برد.
فعالیت دلالان صدای نماینده مردم فریدن در مجلس شورای اسلامی را هم درآورد به طوریکه اکبر ترکی در تذکر شفاهی در جلسه علنی به وزیر جهاد کشاورزی متذکر می شود که با توجه به فصل برداشت محصولات کشاورزی ،قیمت پایین خرید سیب زمینی سبب شده ۴۰ تا ۵۰ درصد هزینه کشاورزان جبران نشود.
        شبکه توزیع نامناسب گریبانگیر محصولات کشاورزی
سیب‌زمینی یکی از مهمترین منابع غذایی دنیا محسوب می‌شود و در تأمین غذای جامعه نقش مهمی دارد. برابر آمار سازمان جهانی خوار و بار، سالانه 23 میلیون هکتار از زمین های کشاورزی در جهان زیر کشت این محصول می رود و افزون بر 310 میلیون تن محصول از آن برداشت می‌شود که سهم ایران از این مقدار 185 هزار هکتار سطح زیر کشت و بیش از پنج میلیون تن تولید است.
طبق اعلام کارشناسان تغذیه،یک سیب زمینی حاوی هشت برابر نیاز روزانه انسان به ویتامین A و برای مبارزه با سرطان و تقویت سیستم ایمنی بدن لازم است.
بررسی وضع بازار سیب زمینی در سالهای گذشته تاکنون حکایت از آن دارد که فراز و فرودقیمتی محصولات کشاورزی به خصوص سیب زمینی ارتباط آنچنانی باتحریم و صادرات نداردودرعلم اقتصاداین فرازوفرودقیمتی رابا"قضیه تار عنکبوتی"توضیح می دهند.
قضیه تار عنکبوتی به این معناست که در قیمت و میزان تولید محصولات فاسدشدنی کشاورزی تعادل معنایی وجود ندارد و به عرضه و تقاضای این محصولات بر می گردد. چنانچه نمودار تغییرات قیمت آنهادرچند سال ترسیم شود، طرحی شبیه تارعنکبوت نمایان می‌ شود.
اگر کشاورز در حوزه تولید خود حمایت نشود ، کشت دیگری را انجام خواهد داد .دولت باید هزینه‌های تولید را کاهش دهد تا برای کشاورز سود داشته باشد. وقتی کشاورزی در یک فصل نکارد سال بعد به علت کمبود گران می‌شود یا یک سال آنقدر کشت می‌شود که تولید اضافی دور‌ریز می‌شود باید توازن در تولید در کشور باشد.
بیشتر کشاورزان با وجود داشتن دانش تجربی، دسترسی کمتری به اطلاعات موجود در اقتصاد و ابزارهای لازم برای تحلیل شرایط بازار دارند. در چنین شرایطی این دولت و نهادهای سیاست گذاری هستند که در راستای اقتصاد کشور می توانند با در اختیار گذاشتن اطلاعات لازم ،کشاورزان را از اوضاع بازار آگاه و با اتخاذ سیاست حمایتی هوشمندانه با تمرکز بر محصولات کشاورزی، از ضرر و زیان کشاورزان و مصرف کنندگان در نتیجه نوسان های قیمتی جلوگیری و دست واسطه گران را کوتاه کنند.
نویسنده: سیده پروین امامی