روایتی از بازگشت انسان از تحقیر به هویت

محمدهادی عبدالوهاب، نویسنده و کارشناس حوزه کتاب در مصاحبه با خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما، رمان «عاشقی به سبک ونگوگ» را اثری فراتر از یک داستان عاشقانه دانست و گفت: این رمان با تکیه بر مؤلفه‌های اکسپرسیونیستی و تاریخ شفاهی، روایتگر بازگشت انسان از ازخودبیگانگی به هویت واقعی و بازخوانی بخش‌های کمتر دیده‌شده تاریخ معاصر ایران است.

عبدالوهاب با اشاره به انتخاب آگاهانه نام ون‌گوگ در عنوان رمان اظهار کرد: ون‌گوگ به‌عنوان پیشگام اکسپرسیونیسم، نماد هنری جریانی است که واکنشی به تباهی‌ها، خشونت‌ها و بحران‌های مدرنیته محسوب می‌شود؛ جریانی که بعد‌ها در ادبیات نیز امتداد یافت و مسئله «ازخودبیگانگی انسان» را به محور روایت‌های خود تبدیل کرد.

وی افزود: شخصیت اصلی رمان، «البرز»، در ابتدای داستان انسانی ازخودبیگانه است که به دلیل عشق ناکام به دختری اشراف‌زاده، خود را فاقد ارزش می‌داند؛ تا جایی که زندگی در لانه سگ را نیز می‌پذیرد. این وضعیت، یادآور شخصیت‌های ادبیات اکسپرسیونیستی است که انسان را در مرز فروپاشی هویتی به تصویر می‌کشند.

این نویسنده و کارشناس حوزه کتاب ادامه داد: تفاوت مهم رمان شرفی‌خبوشان با بسیاری از آثار اکسپرسیونیستی در این است که البرز به نابودی نمی‌رسد، بلکه در مسیر داستان دچار تحول می‌شود و به خودآگاهی می‌رسد. او از یک موجود تحقیرشده، به انسانی تبدیل می‌شود که هویت واقعی خود را بازمی‌یابد.

عبدالوهاب در بخش دیگری از سخنانش به تقابل شخصیت‌ها در رمان اشاره کرد و گفت: در مقابل رشد البرز، شخصیت‌هایی که نماد قدرت و نظام سلطنتی پهلوی هستند، به‌تدریج از جایگاه انسانی سقوط می‌کنند و در پایان اثر، به‌مثابه موجوداتی بی‌ارزش و حیوان‌گونه تصویر می‌شوند؛ تقابلی که پیام روشنی درباره سقوط ظلم و احیای کرامت انسانی دارد.

وی با تأکید بر بُعد تاریخی رمان خاطرنشان کرد: «عاشقی به سبک ونگوگ» با پرش‌های زمانی حساب‌شده، به وقایع مهم و کمتر روایت‌شده‌ای مانند فجایع دوره پهلوی اول، حوادث مشروطه و به‌ویژه ماجرای دختران قوچان می‌پردازد؛ حادثه‌ای که اگر در قالب رمان و با تکیه بر تاریخ شفاهی روایت نمی‌شد، ممکن بود در حاشیه تاریخ رسمی فراموش شود.

عبدالوهاب در پایان گفت: این رمان به بهانه یک عشق ناکام، مخاطب را درگیر تاریخ می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه می‌توان با زبانی داستانی و جذاب، نسل امروز را با ریشه‌های هویتی و تاریخی خود آشنا کرد؛ رویکردی که امروز بیش از هر زمان دیگری در ادبیات ما به آن نیاز داریم.

پیش از این کتاب «پسر خدا» اثر محمدهادی عبدالوهاب منتشر شده است.