ضرورت تبدیل دانشگاه به کانون تولید اقتدار علمی و فناوری

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما؛ بیژن رنجبر، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی در دهمین جشنواره ملی ایثار با اشاره به جنگ تحمیلی سوم و حقیقت ملت ایران گفت: جنگ تحمیلی محور آمریکایی-صهیونی پلید و خبیث علیه جمهوری اسلامی ایران، صرف نظر از ابعاد نظامی و امنیتی آن، یک حقیقت مهم را بار دیگر آشکار کرد؛ حقیقتی که شاید سال‌ها درباره آن سخن گفته بودیم، اما در میدان واقعیت بار دیگر آن را مشاهده کردیم.

رنجبر افزود: در لحظات خطیر تاریخ، آنچه سرنوشت ملت‌ها را رقم می‌زند صرفا تجهیزات، منابع و امکانات مادی نیست؛ بلکه توانایی آن‌ها در بسیج ظرفیت‌های انسانی و اجتماعی است.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی با بیان اینکه بسیاری از کشور‌ها از امکانات بیشتری برخوردارند، اما در شرایط بحران دچار گسست اجتماعی می‌شوند، تاکید کرد: آنچه در این جنگ خود را نشان داد ظرفیت کم نظیر ملت ایران در «میدان داری» بود که یکی از جلوه‌های برجسته این میدان داری، حضور مردم مبعوث در خیابان است.

وی افزود: مردمی که با وجود فشار‌های اقتصادی، عملیات روانی گسترده، جنگ شناختی و تهدیدات امنیتی و یک جنگ تمام عیار، نه تنها دچار فروپاشی اجتماعی نشدند، بلکه در دفاع عقلانی، هویتی و ایمانی از ایران و نظام جمهوری اسلامی در حمایت از نیرو‌های پرتوان مسلح به میدان آمدند.

رنجبر خاطرنشان کرد: به گمان من، این پدیده صرفاً یک واکنش اجتماعی نیست؛ بلکه یکی از مهمترین و شاید مهم‌ترین سرمایه جمهوری اسلامی ایران است.

وی با تبیین «میدان داری» عنوان کرد: میدان داری یعنی احساس مسئولیت نسبت به سرنوشت جامعه. یعنی عبور از تماشاگری و ورود به کنشگری. یعنی آنجا که مسئله‌ای برای کشور ایجاد می‌شود، انسان خود را مخاطب آن مسئله و مسئول برای حل آن بداند.

رنجبر افزود: این همان فرهنگی است که در دفاع مقدس ظهور یافت، در بحران‌های مختلف اجتماعی استمرار پیدا کرد و در دو جنگ اخیر تحمیلی نیز بار دیگر خود را نشان داد.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی با پاسخ به این سوال که اگر میدان داری مهم‌ترین سرمایه راهبردی ما است کدام نهاد مسئول بازتولید آن برای نسل‌های آینده است؛ تشریح کرد: بنده بدون تردید پاسخ را در نهاد تعلیم و تربیت یعنی مدرسه و دانشگاه می‌دانم.

رنجبر با اشاره بر محور دوم یعنی دانشگاه پساجنگ و جهش دوم علمی، تصریح کرد: تاریخ به ما آموخته است که جنگ‌ها صرفاً ویرانگر نیستند؛ گاهی به تکانه‌هایی هوشیارکننده تبدیل می‌شوند. دفاع مقدس هشت ساله، علاوه بر همه هزینه‌ها و سختی هایش، نقطه آغاز خود باوری علمی و فناوری در ایران بود.

وی در ادامه اضافه کرد: اگر جنگ تحمیلی سوم، ضرورت خوداتکایی را یادآوری کرد، دانشگاه باید موتور خلق فناوری‌های راهبردی باشد. اگر جنگ اخیر ارزش سرمایه انسانی را نشان داد، دانشگاه باید مأموریت تربیت انسان‌های مسئول، خلاق و میدان دار را بر عهده بگیرد. از این منظر دوران الگو‌های سنتی حکمرانی علم و فناوری رو به پایان است.

رئیس دانشگاه آزاد با تاکید براینکه نیازمند گذار از تصدی گری به تنظیم گری هوشمند و گذار از آموزش حافظه محور به تربیت کنشگران حل مسئله هستیم، خاطرنشان کرد: دانشگاه پساجنگ باید پرچمدار جهش دوم علمی ایران باشد. جهشی که در آن علم از بند آمار رها می‌شود و به مؤلفه‌ای از اقتدار ملی، رفاه اجتماعی و امیدآفرینی برای اینده کشور تبدیل می‌شود.

رئیس دانشگاه آزاد اسلامی، با تأکید بر فرهنگ «ایثار» به عنوان روح حاکم بر «جهش دوم علمی»، این پرسش کلیدی را مطرح کرد که: «آیا صرف جهش علمی برای تعالی دانشگاه و کشور کافی است؟»

وی با اشاره به ماموریت‌های سه‌گانه دانشگاه از نگاه امام شهیدمان یعنی «تولید علم»، «تربیت عالم» و «جهت‌دهی به علم و عالم»، تصریح کرد: معتقدم مهم‌ترین روح دانشگاه پساجنگ و جهت تولید و جهش علمی و تربیت عالم، فرهنگ ایثار و شهادت است. امیرالمؤمنین (ع) جهاد را «دری از در‌های بهشت» معرفی می‌کنند که آن را به روی خواص و اولیایش گشوده است و ترک آن را منشا ذلت و عقب‌ماندگی جامعه می‌دانند. در این نگاه، جهاد صرفا و فقط یک عمل نظامی نیست؛ یک “منطق اجتماعی” است.

رنجبر با تاکید براینکه دانشگاه پساجنگ بدون فرهنگ ایثار نمی‌تواند انسان میدان‌دار تربیت کند و فرهنگ ایثار بدون دانشگاه نمی‌تواند به قدرت علمی و فناوری مقوم تمدن نوین اسلامی تبدیل شود، گفت: اینجاست که مأموریت مشترک دانشگاه و بنیاد شهید معنا پیدا می‌کند. مأموریت ما صرفاً حفظ یاد شهیدان نیست، بلکه مأموریت ما تبدیل مکتب شهیدان به الگوی زیست نسل جدید و دمیدن روح ایثار در جهان بی‌روح است. نسلی که شاید میدان او دیگر فقط میدان نبرد نظامی نباشد و علاوه بر این با مسائل پیچیده علمی، اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و فناورانه روبه روست و باید برای حل آنها ایثارگرانه به میدان بیاید. از این منظر جشنواره ملی ایثار، نماد پیوند میان دو سرمایه بزرگ کشور است: سرمایه ایثار و سرمایه علم.

رنجبر با بیان اینکه دانشگاه پساجنگ باید سه تبدیل بزرگ را محقق کند، تصریح کرد: تبدیل حافظه شهادت به مسئولیت اجتماعی؛ تبدیل مسئولیت اجتماعی به کنشگری علمی و تبدیل کنشگری علمی به اقتدار ملی. این همان مسیری است که می‌تواند جهش دوم علمی ایران را رقم بزند؛ جهشی که ابزاری برای ساختن آینده ایران خواهد بود.